Tế bào gốc – Kho báu tái sinh của cơ thể

Bạn hãy tưởng tượng cơ thể mình như 1 thành phố khổng lồ. Trong thành phố đó có đủ thứ: nhà cửa, bệnh viện, nhà máy điện, bãi rác…

Và ở một góc bí mật, có một kho báu đặc biệt: đó chính là tế bào gốc … giống như những “siêu nhân thợ xây” có thể biến thành bất kỳ loại tế bào nào cơ thể cần.

Tế bào gốc là gì?

Bình thường, mỗi tế bào chỉ biết một việc:

Tế bào cơ thì chỉ co bóp.

Tế bào thần kinh thì chỉ truyền điện.

Tế bào gan thì chỉ giải độc.

Nhưng tế bào gốc giống như một viên đất sét chưa nặn. Nó có thể biến thành bất cứ thứ gì: cơ, xương, da, máu, gan…

Vì vậy, tế bào gốc chính là “kho dự phòng” để cơ thể tự sửa chữa khi bị hỏng hóc.

Đây chính là lý do tại sao cơ thể bạn luôn có  khả năng tái sinh…

Chúng được cất ở đâu?

Không phải ở một kho duy nhất, mà rải rác khắp nơi như các căn cứ bí mật:

Trong xương (tủy xương) để tạo máu mới.

Trong da để thay da khi bị xước.

Trong ruột để thay niêm mạc liên tục.

Trong gan, não, cơ… cũng có kho riêng.

Khi nào chúng biến hình?

Bình thường chúng ngủ im.

Chỉ khi có báo động:

Bạn bị thương … da cần vá.

Bạn mất máu … cần hồng cầu mới.

Bạn nhịn ăn … cơ thể cần dọn dẹp và tái tạo.

Bạn ngủ sâu … hormone gọi chúng ra làm việc

Gan bị tổn thương nhẹ … tế bào gốc gan tái tạo phần hỏng.

Khớp mòn nhẹ … tế bào gốc ở khớp tạo sụn mới, giảm đau.

Khi đó, một phần tế bào gốc sao chép để giữ giống, phần khác biến hình thành tế bào mới.

Nhưng nếu khung nền đã hỏng nặng (như thận teo, phổi xơ, tim chết mô nhiều) … thì tế bào gốc có thể bó tay, vì không còn chỗ để bám mà xây.

Tế bào gốc có vô tận không?

Không.

Tế bào gốc giống như kho vàng có hạn.

Nếu sống xấu (ăn nhiều đường, rượu bia, thức khuya, hút thuốc) … vàng hao hụt nhanh.

Nếu sống thông minh (ăn sạch, vận động, ngủ đủ, nhịn hợp lý) … vàng dùng hoài vẫn còn, chậm lão hóa.

Chúng có thể biến thành bất cứ thứ gì không?

Không hẳn. Có luật:

Tế bào gốc trẻ nhất (trong phôi) … biến thành bất cứ thứ gì.

Tế bào gốc người lớn … chỉ biến được trong “chuyên ngành” của nó.

Ví dụ: tế bào gốc máu chỉ làm ra máu, không thể thành tế bào gan.

Và cũng có những giới hạn:

1 số mô thần kinh ở não, tế bào cơ tim sau nhồi máu lớn … rất ít tế bào gốc, khả năng tái tạo yếu.

Các cơ quan bị xơ cứng nặng (gan xơ giai đoạn cuối, thận teo nhỏ) … khung nền bị phá hỏng … tế bào gốc không có “giàn giáo” để bám mà xây.

Cơ thể trưởng thành không còn toàn năng/vạn năng tự nhiên, nên không thể “từ đầu” xây lại toàn bộ một cơ quan mới.

Giả sử … nếu gom hết lại thì chúng ta có thể xây gần như toàn bộ thành phố, nhưng những “toà nhà đặc biệt” (tim sau nhồi máu lớn, não sau đột quỵ nặng, thận xơ cứng) thì siêu nhân gốc trưởng thành không đủ sức tự làm lại từ đầu….

Làm sao kích hoạt tế bào gốc tự nhiên mỗi ngày?

Có nhiều cách khác nhau:

– Nhịn ăn gián đoạn

– Vận động: thể dục vừa phải kích hoạt tế bào gốc cơ và xương.

– Ngủ sâu: ban đêm là lúc hormone tăng trưởng tiết ra, gọi tế bào gốc ra làm việc.

– Tắm nắng: vitamin D giúp tế bào gốc khỏe và sống lâu hơn.

– Ăn nhiều rau củ quả: chứa khoáng và chất chống oxy hóa, môi trường sạch để tế bào gốc làm việc.

– Tránh độc tố: thuốc lá, rượu, đồ chiên rán … giết chết hoặc làm lệch tế bào gốc.

– Công nghệ y học (iPS cells) … trong phòng thí nghiệm, người ta có thể “lập trình ngược” tế bào da trở lại thành dạng vạn năng (pluripotent), rồi mới hướng dẫn thành bất cứ thứ gì. Nhưng cái này là nhân tạo, không phải cơ thể tự làm.

Bạn có thể hình dung … cách này giống như các nhà khoa học có một “cỗ máy thần kỳ” để quay ngược thời gian, biến tế bào da thành “em bé đất sét” … nặn lại thành bất cứ gì…. ( Vì bình thường tế bào gốc người lớn chỉ biết làm “nghề chuyên môn” (máu ra máu, da ra da)…

Vấn đề: “đất sét nhân tạo” này dễ bị lỗi, có khi nặn ra “quái vật” (ung thư).

Vì thế, chưa thể phát cho mọi người dùng, mà vẫn phải nghiên cứu tiếp.